De scheurmeterwerkgroep is een initiatief van Stichting Dorpsbelangen Middelstum en de Wetenschapswinkel van de Rijksuniversiteit Groningen.
Na een aardbeving op 24 oktober 2003 twee kilometer ten zuidwesten van Garrelsweer had Middelstum e.o. op 10 en 16 november twee aardbevingen tussen Stedum en Westeremden te verduren. De bevingen van 24 Oktober en 10 November hadden een sterkte van 3,0 op de schaal van Richter, de derde een sterkte van 2,7. Daarmee horen ze bij de zwaardere bevingen door gaswinning veroorzaakt. Van alle ruim 300 door het KNMI gemeten bevingen waren er sinds de eerste 'gasbeving' in 1986 maar zeven zwaarder. De zwaarste had een sterkte van 3,5 op de schaal van Richter.
Twee eerdere wat zwaardere bevingen bij Middelstum kwamen ook vrij dicht na elkaar voor, namelijk op 1 en 30 juli 1994 (sterkte 2,7). Daarnaast was er nog een 'losse' beving op 5 december 1991 van sterkte 2,4. Bij al deze bevingen is er schade aan woningen geconstateerd. De overige 19 gasbevingen die voorgekomen zijn tot 5 km van Middelstum hadden allen een sterkte beneden 2,0 op de schaal van Richter.
Na de bevingen was er op 2 december 2003 in Middelstum een informatieavond die door vele bewoners werd bezocht. Er was duidelijk een flinke ongerustheid, velen vroegen zich af wat de toekomst zou brengen: meer bevingen en dus meer schade? Sommigen vroegen zich af hoe de schade zou worden vastgesteld, of ze wel op tijd zouden zijn met een claim en of ze elk scheurtje moesten melden bij de NAM.
Zou het een goed idee zijn foto's te nemen om de situatie vast te leggen voor nieuwe schade ontstaat? Wat verwarring bracht was dat een paar keer bodemdaling genoemd werd, terwijl de avond eigenlijk over aardbevingen ging. Allebei hebben ze wel met gaswinning te maken, maar toch zijn ze heel verschillend in oorzaak en gevolg.
Frits van den Berg (Natuurkundewinkel, RuG) en Theo Jurriens (Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen) boden namens de RuG aan te helpen met het in de tijd volgen van schade.
In dit project meten het verloop van een scheur vanaf het moment dat deze ontstaat. Dat kan met een zogeheten scheurmeter. Deze bestaat uit twee liniaaltjes die aan beide kanten van een scheur worden bevestigd. Als de scheur groter wordt beweegt een liniaaltje (of beide) en de beweging kan dan worden afgelezen. Bij het onderwerp "Foto's" zijn foto's van scheurmeters te zien.
Door de scheurmeter regelmatig af te lezen kun je goed volgen hoe de scheur zich in de loop van de tijd gedraagt. Of een scheur langzaam groeit door een geleidelijke bodembeweging. Of eerst niet en dan bij een aardbeving plotseling. Misschien is er wel een verband met het seizoen of de hoeveelheid regen. Ontstaat er een nieuwe scheur, dan kan daar ook een scheurmeter over geplaatst worden.
Na plaatsing lopen enkele personen uit het dorp regelmatig de meters langs.Van elke scheurmeter moet van dichtbij een goede foto worden gemaakt. Dat gebeurt met een digitale camera met datum en tijdsaanduiding. De foto's worden daarna goed bewaard via deze site zodat niemand er mee kan sjoemelen. Zo ontstaat er een reeks van foto's van de scheur. Als het nodig is een schadegeval te onderzoeken dan laten de foto's zien hoe de scheur zich heeft ontwikkeld.
Sinds 2005 nemen drie vrijwilligers de standen op van de scheurmeters die bij een twintigtal woningen in de gemeente Loppersum zijn geplaatst. Dit gebeurt vier tot twaalf keer per jaar, afhankelijk van het aantal bevingen dat plaatsvindt en de beschikbare tijd van de vrijwilligers. De bewegingen van de meters worden in grafieken aanschouwelijk gemaakt. Hierin zijn de bewegingen in horizontale en verticale richting gescheiden weergegeven. Woningeigenaren kunnen met hun persoonlijke inloggegevens de meterstanden bekijken.